Dorota Twardosz

• • • Kryteria oceniania uczniów z przyrody i biologii
    • Wymagania edukacyjne z przyrody dla klasy IV
    • Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy V
    • Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy VI . 
    • Wymagania edukacyjne z biologii klasy VII
    • Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy VIII 

• • • • Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy VIII 

      •  

         

        Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy 8 szkoły podstawowej oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

         rok szkolny 2023/2024

        DZIAŁ  I - GENETYKA

        OCENA	WYMAGANIA
        OCENA DOPUSZCZAJĄCA	Uczeń: •        określa zakres badań genetyki •        wyjaśnia, że podobieństwo dziecka do rodziców jest wynikiem dziedziczenia cech •        wskazuje miejsca występowania DNA •        wymienia elementy budujące DNA •        wymienia nazwy podziałów komórkowych •        podaje liczbę chromosomów w komórkach somatycznych i płciowych człowieka •        definiuje pojęcia fenotyp i genotyp •        wyjaśnia symbole używane przy zapisywaniu krzyżówek genetycznych •        wskazuje u ludzi przykładowe cechy dominującą i recesywną •        wymienia przykłady chorób dziedzicznych sprzężonych z płcią •        wymienia cztery główne grupy krwi występujące u człowieka •        wymienia czynniki mutagenne
        OCENA DOSTATECZNA	Uczeń: •        rozróżnia cechy dziedziczne i niedziedziczne •        definiuje pojęcia genetyka i zmienność organizmów •        przedstawia budowę nukleotydu •        wymienia nazwy zasad azotowych •        omawia budowę chromosomu •        wskazuje miejsce zachodzenia mitozy i mejozy w organizmie człowieka •        zapisuje genotypy homozygoty dominującej i homozygoty recesywnej oraz heterozygoty •        wykonuje krzyżówki genetyczne przedstawiające dziedziczenie jednego genu •        wymienia cechy dominujące i recesywne u człowieka •        z pomocą nauczyciela rozwiązuje proste krzyżówki genetyczne •        rozpoznaje kariotyp człowieka •        określa cechy chromosomów X i Y •        omawia zasadę dziedziczenia płci •        wyjaśnia wpływ środowiska na rozwój cech osobniczych •        rozróżnia mutacje genowe i chromosomowe •        omawia przyczyny wybranych chorób genetycznych •
        OCENA DOBRA	Uczeń: •        wskazuje cechy indywidualne i gatunkowe podanych organizmów •        omawia zastosowanie genetyki w różnych dziedzinach: medycynie, kryminalistyce, rolnictwie i archeologii •        wykazuje konieczność związania DNA przez białka i powstania chromatyny w jądrze komórkowym •        wyjaśnia, z czego wynika komplementarność zasad azotowych graficznie przedstawia regułę komplementarności •        omawia znaczenie mitozy i mejozy •        oblicza liczbę chromosomów w komórce haploidalnej, znając liczbę chromosomów w komórce diploidalnej danego organizmu •        identyfikuje allele dominujące i recesywne •        omawia prawo czystości gamet •        na schemacie krzyżówki genetycznej rozpoznaje genotyp oraz określa fenotyp rodziców i pokolenia potomnego •        wyjaśnia, że cechę recesywną determinują allele homozygoty recesywnej •        na podstawie krzyżówki genetycznej przewiduje wystąpienie cechu potomstwa •        wyjaśnia rolę chromosomów płci i autosomów •        przedstawia zjawisko nosicielstwa chorób pod kątem dziedziczenia płci •        rozpoznaje grupy krwi na podstawie zapisu genotypów •        wykonuje krzyżówkę genetyczną przedstawiającą dziedziczenie grup krwi •        określa możliwość wystąpienia konfliktu serologicznego •        wyjaśnia, na czym polegają mutacje genowe i chromosomowe •        omawia znaczenie poradnictwa genetycznego •        charakteryzuje wybrane choroby i zaburzenia genetyczne •        wyjaśnia podłoże zespołu Downa •
        OCENA  BARDZO DOBRA	•        wskazuje różnice między cechami gatunkowymi a indywidualnymi •        wyjaśnia proces replikacji •        rozpoznaje DNA i RNA* na modelu lub ilustracji, porównuje ich budowę, omawia funkcje •        wykazuje konieczność redukcji ilości materiału genetycznego w komórkach macierzystych gamet •        wykazuje różnice między mitozą a mejozą •        przewiduje cechy osobników potomnych na podstawie prawa czystości gamet •        interpretuje krzyżówki genetyczne, używając określeń: homozygota, heterozygota, cecha dominująca i cecha recesywna •        wskazuje cechy człowieka, które są zarówno wynikiem działania genów, jak i czynników środowiska •        ustala prawdopodobieństwo występowania cechy u potomstwa, jeśli nie są znane genotypy obojga rodziców •        wyjaśnia mechanizm ujawniania się cech recesywnych sprzężonych z płcią •        wykonuje krzyżówki genetyczne przedstawiające dziedziczenie hemofilii oraz daltonizmu •        ustala grupy krwi dzieci na podstawie znajomości grup krwi ich rodziców •        ustala czynnik Rh dzieci na podstawie znajomości czynnika Rh ich rodziców •        wyjaśnia mechanizm powstawania mutacji genowych i chromosomowych •        omawia zachowania zapobiegające powstawaniu mutacji •        wyjaśnia znaczenie badań prenatalnych
        OCENA CELUJĄCA	•        wyjaśnia znaczenie rekombinacji genetycznej w kształtowaniu się zmienności organizmów •        wykonuje dowolną techniką model DNA •        wykonuje dowolną techniką model mitozy lub mejozy •        projektuje krzyżówki genetyczne, poprawnie posługując się terminami homozygota i heterozygota •        wykonuje portfolio na temat chorób i zaburzeń genetycznych

         

        DZIAŁ II – EWOLUCJA ŻYCIA

        OCENA	WYMAGANIA
        OCENA DOPUSZCZAJACA	•        definiuje pojęcie ewolucja i wymienia dowody ewolucji •        wskazuje przykłady narządów szczątkowych w organizmie człowieka •        podaje przykłady doboru sztucznego •        wymienia przykłady organizmów należących do nadrodziny człekokształtnych •        omawia cechy człowieka rozumnego
        OCENA DOSTATECZNA	•        omawia dowody ewolucji •        wymienia przykłady różnych rodzajów skamieniałości •        definiuje pojęcie żywa skamieniałość •        wymienia przykłady reliktów •        wymienia przykłady  endemitów •        wyjaśnia, na czym polega dobór naturalny i dobór sztuczny •        omawia ideę walki o byt •        wymienia czynniki, które miały wpływ na ewolucję człowieka
        OCENA DOBRA	•        wyjaśnia istotę procesu ewolucji •        rozpoznaje żywe skamieniałości •        omawia przykłady potwierdzające jedność budowy i funkcjonowania organizmów •        wymienia przykłady struktur homologicznych i analogicznych •        wyjaśnia główne założenia teorii ewolucji Karola Darwina •        wskazuje różnicę pomiędzy doborem naturalnym a doborem sztucznym •        wymienia główne założenia syntetycznej teorii ewolucji* •        określa stanowisko systematyczne człowieka •        wskazuje na przykładzie szympansa różnice pomiędzy człowiekiem a innymi człekokształtnymi
        OCENA BARDZO DOBRA	•        określa warunki powstawania skamieniałości •        analizuje formy pośrednie •        wskazuje istnienie związku między rozmieszczeniem gatunków a ich pokrewieństwem •        wykazuje izolację geograficzną jako drogę do powstawania nowych gatunków •        wykazuje rolę endemitów z Galapagos w badaniach Darwina* •        uzasadnia, że walka o byt jest formą doboru naturalnego •        ocenia korzyści doboru naturalnego w przekazywaniu cech potomstwu •        analizuje przebieg ewolucji człowieka •        wykazuje cechy wspólne człowieka z innymi człekokształtnymi •        wymienia cechy człowieka pozwalające zaklasyfikować go do poszczególnych jednostek systematycznych
        OCENA CELUJĄCA	•        ilustruje przykładami działanie doboru naturalnego i doboru sztucznego •        ocenia korzyści dla człowieka płynące z zastosowania doboru sztucznego

         

        DZIAŁ III - EKOLOGIA

        OCENA	WYMAGANIA
        OCENA DOPUSZCZAJĄCA	•        wyjaśnia, czym zajmuje się ekologia •        wymienia czynniki ograniczające występowanie gatunków w różnych środowiskach •        definiuje pojęcia populacja i gatunek •        wylicza cechy populacji •        wymienia typy rozmieszczenia osobników w populacji •        określa wady i zalety życia organizmów w grupie •        nazywa zależności międzygatunkowe •        wymienia zasoby, o które konkurują organizmy •        wymienia przykłady roślinożerców •        wskazuje przykłady drapieżników i ich ofiar •        omawia przystosowania organizmów do drapieżnictwa •        podaje przykłady roślin drapieżnych •        wymienia przykłady pasożytów zewnętrznych i wewnętrznych •        wymienia nieantagonistyczne zależności międzygatunkowe •        wymienia przykładowe ekosystemy •        przedstawia składniki biotopu i biocenozy •        rozróżnia ekosystemy sztuczne i naturalne •        wymienia nazwy ogniw łańcucha pokarmowego •        przyporządkowuje znane organizmy poszczególnym ogniwom łańcucha pokarmowego
        OCENA DOSTATECZNA	•        identyfikuje siedlisko wybranego gatunku •        omawia, czym jest nisza ekologiczna organizmu •        wyjaśnia, do czego służy skala porostowa •        wymienia przykłady zwierząt żyjących w stadzie •        określa przyczyny migracji •        wyjaśnia, na czym polega konkurencja, wskazuje jej rodzaje •        określa znaczenie roślinożerców w przyrodzie •        omawia adaptacje roślinożerców do zjadania pokarmu roślinnego •        wyjaśnia na wybranych przykładach, na czym polega drapieżnictwo •        wymienia charakterystyczne cechy drapieżników i ich ofiar •        wyjaśnia, na czym polega pasożytnictwo •        klasyfikuje pasożyty na zewnętrzne i wewnętrzne •        określa warunki współpracy między gatunkami •        rozróżnia pojęcia komensalizm i mutualizm •        wskazuje elementy biotopu i biocenozy wybranego ekosystemu •        omawia, do czego człowiek wykorzystuje ekosystemy •        wyjaśnia przyczyny istnienia łańcuchów pokarmowych •        wskazuje różnice między producentami a konsumentami •        rysuje schemat prostej sieci pokarmowej
        OCENA DOBRA	•        rozróżnia siedlisko i niszę ekologiczną •        określa wpływ wybranych czynników środowiska na funkcjonowanie organizmów •        wskazuje populacje różnych gatunków •        określa wpływ migracji na liczebność populacji •        wyjaśnia wpływ cech populacji na jej liczebność •        porównuje konkurencję wewnątrzgatunkową z konkurencją międzygatunkową •        wyjaśnia, w jaki sposób rośliny i roślinożercy wzajemnie regulują swoją liczebność •        omawia różne strategie polowań stosowanych przez drapieżniki •        opisuje sposoby obrony organizmów przed drapieżnikami •        wykazuje przystosowania rośliny drapieżnej do zdobywania pokarmu •        charakteryzuje pasożytnictwo u roślin •        charakteryzuje role grzyba i glonu w plesze porostu •        omawia przebieg sukcesji pierwotnej i wtórnej* •        charakteryzuje role poszczególnych ogniw łańcucha pokarmowego •        wyjaśnia, że energia przepływa przez ekosystem •        wykazuje rolę producentów, konsumentów i destruentów w krążeniu materii
        OCENA BARDZO DOBRA	•        wykazuje zależność między liczebnością populacji a jej zagęszczeniem •        graficznie przedstawia różne typy rozmieszczenia osobników w populacji i podaje ich przykłady •        charakteryzuje grupy wiekowe w piramidach •        ocenia znaczenie drapieżników i roślinożerców w środowisku •        wskazuje adaptacje drapieżników i roślinożerców  do zdobywania pokarmu •        określa rolę drapieżników w przyrodzie jako regulatorów liczebności ofiar •        ocenia znaczenie pasożytnictwa w przyrodzie •        charakteryzuje różnicę między sukcesją pierwotną a wtórną •        omawia czynniki, które zakłócają równowagę ekosystemu •        analizuje informacje przedstawione w formie piramidy ekologicznej
        OCENA CELUJĄCA	•        analizuje informacje przedstawione w formie piramidy ekologicznej •        przeprowadza w terenie obliczanie zagęszczenia wybranego gatunku •        przewiduje losy populacji na podstawie jej piramidy wiekowej •        wyszukuje w terenie miejsce zachodzenia sukcesji wtórnej* •        uzasadnia spadek energii w ekosystemie na kolejnych poziomach troficznych

         

         

        DZIAŁ IV – OCHRONA ŚRODOWISKA

         

        OCENA	WYMAGANIA
        OCENA DOPUSZCZAJĄCA	•        przedstawia poziomy różnorodności biologicznej •        wymienia czynniki wpływające na stan ekosystemów •        wymienia przykłady działalności człowieka przyczyniającej się do spadku różnorodności biologicznej •        wymienia przykłady zasobów przyrody •        określa cele ochrony przyrody •        wymienia sposoby ochrony gatunkowej
        OCENA DOSTATECZNA	•        wyjaśnia, na czym polega różnorodność biologiczna •        wskazuje działalność człowieka jako przyczynę spadku różnorodności biologicznej •        wskazuje gatunki wymarłe jako przykład działalności człowieka •        wymienia przykłady odnawialnych i nieodnawialnych zasobów przyrody •        wymienia formy ochrony przyrody •        omawia formy ochrony indywidualnej
        OCENA DOBRA	•        charakteryzuje poziomy różnorodności biologicznej •        omawia wpływ klimatu na kształtowanie się różnorodności biologicznej •        wskazuje, w jaki sposób niszczenie siedlisk wpływa na stan gatunkowy ekosystemów •        klasyfikuje zasoby przyrody na niewyczerpywalne i wyczerpywalne, podaje ich przykłady •        wyjaśnia, na czym polega ochrona obszarowa •        wykazuje różnicę między ochroną gatunkową ścisłą a częściową •
        OCENA BARDZO DOBRA	·         wykazuje zmiany różnorodności biologicznej podczas sukcesji ·          ocenia wpływ wprowadzania obcych gatunków na bioróżnorodność w Polsce ·          wykazuje skutki niewłaściwej eksploatacji zasobów ·          wyjaśnia, na czy polega zrównoważony rozwój ·          wyjaśnia, czego dotyczy program Natura 2000 ·          prezentuje wybrane przykłady czynnej ochrony przyrody w Polsce
        OCENA CELUJĄCA	•        wyjaśnia, jak młodzież może się przyczynić do ochrony zasobów przyrody •        wskazuje formy ochrony przyrody występujące w najbliższej okolicy •        uzasadnia konieczność stosowania form ochrony przyrody dla zachowania gatunków i ekosystemów