Dorota Twardosz

• • • Kryteria oceniania uczniów z przyrody i biologii
    • Wymagania edukacyjne z przyrody dla klasy IV
    • Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy V
    • Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy VI . 
    • Wymagania edukacyjne z biologii klasy VII
    • Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy VIII 

• • • • Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy V

      • Wymagania edukacyjne z biologii

        dla klasy V szkoły podstawowej

        oparte na Programie nauczania biologii „Puls życia”

         rok szkolny 2023/2024

         

         DZIAŁ I – Biologia jako nauka

        OCENA DOPUSZCZAJĄCA	Uczeń: •        wskazuje biologię jako naukę o organizmach •        wymienia czynności życiowe organizmów podaje przykłady dziedzin biologii •        wskazuje obserwacje i doświadczenia jako źródła wiedzy biologicznej •        wymienia źródła wiedzy biologicznej •        z pomocą nauczyciela przeprowadza doświadczenie metodą naukową •        wskazuje obserwacje i doświadczenia jako źródła wiedzy biologicznej •        wymienia źródła wiedzy biologicznej z pomocą nauczyciela przeprowadza doświadczenie metodą naukową
        OCENA DOSTATECZNA	Uczeń: •        określa przedmiot badań biologii jako nauki •        opisuje wskazane cechy organizmów wyjaśnia, czym zajmuje się wskazana dziedzina biologii •        porównuje obserwację z doświadczeniem jako źródła wiedzy biologicznej •        korzysta ze źródeł wiedzy wskazanych przez nauczyciela •        podaje nazwy wskazanych przez nauczyciela części mikroskopu optycznego •        z pomocą nauczyciela wykonuje proste preparaty mikroskopowe oblicza powiększenie mikroskopu optycznego
        OCENA DOBRA	Uczeń: •        wykazuje cechy wspólne organizmów •        opisuje czynności życiowe organizmów •        na podstawie opisu przeprowadza doświadczenie metodą naukową •        rozróżnia próbę kontrolną i próbę badawczą •        opisuje źródła wiedzy biologiczne j wymienia cechy dobrego badacza •        samodzielnie opisuje budowę mikroskopu optycznego •        samodzielnie wykonuje preparaty mikroskopowe •        z niewielką pomocą nauczyciela nastawia ostrość mikroskopu i wyszukuje obserwowane elementy
        OCENA BARDZO DOBRA	Uczeń: •        charakteryzuje wszystkie czynności życiowe organizmów •        wymienia hierarchicznie poziomy budowy organizmu roślinnego i organizmu zwierzęcego charakteryzuje wybrane dziedziny biologii ·          wykazuje zalety metody naukowej •        samodzielnie przeprowadza doświadczenie metodą naukową •        posługuje się właściwymi źródłami wiedzy biologicznej do rozwiązywania wskazanych problemów charakteryzuje cechy dobrego badacza •        charakteryzuje funkcje wskazywanych części mikroskopu optycznego w kolejności tworzenia się obrazu obiektu •        wykonuje preparaty mikroskopowe, nastawia ostrość mikroskopu, rysuje obraz widziany pod mikroskopem optycznym
        OCENA CELUJĄCA	Uczeń: •        porównuje poziomy organizacji organizmów u roślin i zwierząt, •        wymienia inne niż podane w podręczniku dziedziny biologii •        planuje i przeprowadza doświadczenie metodą naukową •        sprawnie posługuje się mikroskopem optycznym, samodzielnie wykonuje preparaty, rysuje dokładny obraz obiektu obserwowanego pod mikroskopem

         

        DZIAŁ II  - Budowa i czynności życiowe organizmów

         

         

         

        OCENA DOPUSZCZAJĄCA	•        wymienia trzy najważniejsze pierwiastki budujące organizm •        wymienia wodę i sole mineralne jako elementy wchodzące w skład organizmu •        wskazuje białka, cukry, tłuszcze i kwasy nukleinowe jako składniki organizmu •        wskazuje komórkę jako podstawową jednostkę życia •        podaje przykłady organizmów jedno-i wielokomórkowych •        obserwuje preparat nabłonka przygotowany przez nauczyciela •        na podstawie obserwacji preparatów, ilustracji i schematów wnioskuje o komórkowej budowie organizmów •        wymienia elementy budowy komórki roślinnej, zwierzęcej, bakteryjnej i grzybowej •        wyjaśnia, czym jest odżywianie się •        wyjaśnia, czym jest samożywność, cudzożywność •        podaje przykłady organizmów samożywnych, cudzożywnych •        wymienia rodzaje cudzożywności •        określa, czym jest oddychanie
        OCENA DOSTATECZNA	•        wymienia sześć najważniejszych pierwiastków budujących organizm •        wymienia produkty spożywcze, w których występują białka, cukry i tłuszcze •        wyjaśnia, dlaczego komórkę nazywamy podstawową jednostką organizmu •        wymienia organelle komórki zwierzęcej •        podaje przykłady komórki bezjądrowej i jądrowej •        wymienia funkcje elementów komórki roślinnej, zwierzęcej, bakteryjnej i grzybowej •        wskazuje fotosyntezę jako sposób odżywiania się •        wskazuje substancje biorące udział w fotosyntezie i wymienia produkty fotosyntezy •        krótko opisuje różne sposoby odżywiania się zwierząt •        wyjaśnia, w jaki sposób wskazany organizm cudzożywny pobiera pokarm •        wyróżnia oddychanie tlenowe i fermentację •        wskazuje organizmy uzyskujące energię z oddychania tlenowego i fermentacji
        OCENA DOBRA	•        wymienia wszystkie najważniejsze pierwiastki budujące organizm oraz magnez i wapń •        wyjaśnia, że woda i sole mineralne są związkami chemicznymi występującymi w organizmie wymienia białka, cukry, tłuszcze i kwasy nukleinowe jako składniki organizmu i omawia role dwóch z nich •        opisuje kształty komórek zwierzęcych •        opisuje budowę komórki zwierzęcej na podstawie ilustracji •        z niewielką pomocą nauczyciela wykonuje preparat nabłonka •        wyjaśnia, czym są komórki jądrowe i bezjądrowe oraz podaje ich przykłady •        samodzielnie wykonuje preparat moczarki kanadyjskiej •        odróżnia pod mikroskopem elementy budowy komórki •        wyjaśnia rolę poszczególnych elementów komórki •        z niewielką pomocą nauczyciela rysuje obraz obiektu obserwowanego pod mikroskopem
        OCENA BARDZO DOBEA	•        wyjaśnia role wody i soli mineralnych w organizmie •        wymienia białka, cukry, tłuszcze i kwasy nukleinowe jako składniki organizmu i omawia ich role •        rozpoznaje na ilustracji elementy budowy komórki zwierzęcej i omawia ich funkcje •        wykonuje preparat nabłonka •        rozpoznaje organelle komórki zwierzęcej i rysuje jej obraz mikroskopowy •        omawia elementy i funkcje budowy komórki •        na podstawie ilustracji analizuje różnice między poszczególnymi typami komórek, wskazuje cechy umożliwiające rozróżnienie komórek •        samodzielnie wykonuje preparat moczarki kanadyjskiej, rozpoznaje elementy budowy komórki roślinnej i rysuje jej obraz mikroskopowy •        wyjaśnia, na czym polega fotosynteza •        omawia zależność przebiegu fotosyntezy od obecności wody, dwutlenku węgla i światła •        schematycznie zapisuje i omawia przebieg fotosyntezy •        na podstawie opisu przeprowadza doświadczenie wykazujące wpływ dwutlenku węgla na intensywność fotosyntezy •        charakteryzuje rodzaje cudzożywności występujące u różnych grup organizmów •        wykazuje przystosowania do pobierania pokarmów występujące u różnych grup organizmów cudzożywnych •        schematycznie zapisuje przebieg oddychania •        określa warunki przebiegu oddychania i fermentacji •        charakteryzuje wymianę gazową u roślin i zwierząt z pomocą nauczyciela przeprowadza doświadczenie wykazujące wydzielanie dwutlenku węgla przez drożdże
        OCENA CELUJĄCA	•        omawia funkcje białek, cukrów, tłuszczów i kwasów nukleinowych w organizmie i wskazuje produkty spożywcze, w których one występują •        z dowolnego materiału tworzy model komórki, zachowując cechy organelli •        sprawnie posługuje się mikroskopem •        samodzielnie wykonuje preparat nabłonka i rysuje dokładny obraz widziany pod mikroskopem, •        analizuje różnice między poszczególnymi typami komórek i wykazuje ich związek z pełnionymi funkcjami •        wyjaśnia, na czym polega cudzożywność roślin pasożytniczych i półpasożytniczych

         

        DZIAŁ III -   Wirusy, bakterie, protisty i grzyby

         

        OCENA DOPUSZCZAJĄCA	•        wymienia nazwy królestw organizmów •        wymienia miejsca występowania wirusów i bakterii •        wymienia formy protistówi wskazuje miejsca ich występowania •        wymienia środowiska życia grzybów i porostów oraz podaje przykłady
        OCEN DOSTATECZNA	•        wyjaśnia, czym zajmuje się systematyka •        podaje definicję gatunku •        wymienia nazwy królestw i podaje przykłady organizmów należących do danego królestwa •        opisuje cechy budowy wirusów i bakterii oraz podaje ich przykłady •        wymienia cechy, którymi wirusy różnią się od organizmów •        wykazuje różnorodność protistów, wymienia przedstawicieli poszczególnych grup protistów oraz podaje czynności życiowe wskazanych grup protistów •        wymienia cechy pozwalające zaklasyfikować organizm do grzybów •        omawia wskazaną czynność życiową grzybów oraz podaje przykłady znaczenia grzybów w przyrodzie i dla człowieka
        OCENA DOBRA	•        wykazuje hierarchiczną strukturę jednostek klasyfikacji biologicznej •        charakteryzuje wskazane królestwo •        wykazuje, dlaczego wirusy nie są organizmami •        rozpoznaje formy morfologiczne bakterii widoczne na ilustracji, omawia wybrane czynności życiowe bakterii •        charakteryzuje wskazane grupy protistów •        wykazuje chorobotwórcze znaczenie protistów •        opisuje czynności życiowe protistów – oddychanie, odżywianie, rozmnażanie się, •        wykazuje znaczenie grzybów w przyrodzie i dla człowieka •        analizuje różnorodność budowy grzybów •        wyjaśnia sposoby oddychania i odżywiania się grzybów •        wykazuje, że porosty są zbudowane z grzybni i glonu
        OCENA BARDZO DOBRA	•        porównuje wcześniejsze i współczesne zasady klasyfikacji organizmów •        wyjaśnia zasady nadawania nazw gatunkom przedstawia cechy organizmów, na podstawie których można je zaklasyfikować do danego królestwa •        omawia wpływ bakterii na organizm człowieka oraz wskazuje drogi wnikania ich do organizmu •        prezentuje wszystkie czynności życiowe bakterii •        ocenia znaczenie wirusów i bakterii w przyrodzie i dla człowieka •        porównuje czynności życiowe poszczególnych grup protistów •        wymienia choroby wywoływane przez protisty •        zakłada hodowlę protistów, rozpoznaje protisty pod mikroskopem, rysujei z pomocą nauczyciela opisuje budowę protistów •        określa znaczenie poszczególnych komponentów w budowie plechy porostu •        rozpoznaje różne formy morfologiczne porostów i podaje ich nazwy •        opisuje czynności życiowe grzybów – odżywianie, oddychanie i rozmnażanie się
        OCENA CELUJĄCA	•        z pomocą nauczyciela korzysta z różnych kluczy do oznaczania organizmów żyjących w najbliższej okolicy •        przeprowadza doświadczenie z samodzielny otrzymywaniem jogurtu •        wskazuje zagrożenia epidemiologiczne chorobami wywoływanymi przez protisty •        wskazuje drogi zakażenia chorobami wywoływanymi przez protisty oraz zasady zapobiegania tym chorobom •        analizuje znaczenie grzybów w przyrodzie i dla człowieka •        proponuje sposób badania czystości powietrza na podstawie informacji o wrażliwości porostów na zanieczyszczenia •        wyjaśnia, dlaczego porosty określa się mianem organizmów pionierskich

         

        Dział IV -  Tkanki i organy roślinne

        OCENA DOPUSZCZAJĄCA	•        wymienia podstawowe rodzaje tkanek roślinnych oraz z pomocą nauczyciela rozpoznaje na ilustracji tkanki roślinne •        wymienia podstawowe funkcje korzenia, łodygi, liści •        rozpoznaje elementy budowy liścia •        rozpoznaje liście pojedyncze i liście złożone
        OCENA DOSTATECZNA	•        określa najważniejsze funkcje wskazanych tkanek roślinnych •        opisuje rozmieszczenie wskazanych tkanek w organizmie roślinnym •        rozpoznaje na ilustracji rodzaje tkanek roślinnych •        rozpoznaje na ilustracjach modyfikacje korzeni •        omawia budowę zewnętrzną korzenia i jego podział na poszczególne strefy •        wyjaśnia różnicę między pędem a łodygą •        wskazuje części łodygi roślin zielnych
        OCENA DOBRA	•        wskazuje cechy adaptacyjne tkanek roślinnych do pełnienia określonych funkcji •        na podstawie opisu rozpoznaje wskazane tkanki roślinne •        wykazuje związek modyfikacji korzenia z adaptacją do środowiska zajmowanego przez roślinę •        omawia funkcje poszczególnych elementów pędu •        na okazie roślinnym lub ilustracji wskazuje i omawia części łodygi •        na podstawie materiału zielnikowego lub ilustracji rozpoznaje różne modyfikacje liści rozróżnia typy ulistnienia łodygi
        OCENA  BARDZO DOBRA	•        przyporządkowuje tkanki do organów i wskazuje na hierarchiczną budowę organizmu roślinnego •        wykorzystuje wiedzę o tkankach do wyjaśnienia sposobu pobierania wody przez roślinę •        na podstawie ilustracji lub materiału roślinnego klasyfikuje przekształcone korzenie wykazuje modyfikacje łodygi ze względu na środowisko, w którym żyje roślina •        analizuje modyfikacje liści ze względu na środowisko zajmowane przez roślinę
        OCENA CELUJĄCA	•        projektuje doświadczenie świadczące o przewodzeniu wody z korzenia w górę rośliny

         

        DZIAŁ V - Różnorodność roślin

        OCENA DOPUSZCZAJĄCA	•        na podstawie ilustracji lub żywych okazów rozpoznaje mchy wśród innych roślin oraz wymienia miejsca ich występowania. •        wymienia miejsca występowania paprotników oraz rozpoznaje paprotniki wśród innych roślin •        wymienia miejsca występowania roślin nagonasiennych o okrytonasiennych, rozpoznaje je na ilustracji •        przedstawia sposoby rozprzestrzeniania się owoców •        wymienia znaczenie roślin okrytonasiennych w przyrodzie
        OCENA DOSTATECZNA	•        podaje nazwy elementów budowy mchów •        podaje nazwy organów paproci •        wyjaśnia rolę poszczególnych organów paprotników •        wyjaśnia funkcje kwiatów i nasion •        omawia budowę rośliny nagonasiennej na przykładzie sosny •        wykazuje różnorodność form roślin okrytonasiennych podaje nazwy elementów budowy kwiatu odróżnia kwiat od kwiatostanu •        omawia budowę owoców i wymienia ich rodzaje •        wymienia etapy kiełkowania nasion •        podaje przykłady znaczenia roślin okrytonasiennych dla człowieka
        OCENA DOBRA	•        na podstawie ilustracji lub żywych okazów rozpoznaje elementy budowy mchów i wyjaśnia ich funkcje •        omawia znaczenie mchów w przyrodzie i dla człowieka •        z niewielką pomocą nauczyciela przeprowadza doświadczenie wykazujące zdolność wchłaniania wody przez mchy •        wyjaśnia znaczenie paprotników w przyrodzie i dla człowieka •        wymienia przystosowania roślin nagonasiennych do warunków życia •        omawia funkcje poszczególnych elementów kwiatu •        rozpoznaje formy roślin okrytonasiennych •        wymienia sposoby zapylania kwiatów •        wykazuje zmiany zachodzące w kwiecie po zapyleniu •        określa rolę owocni w klasyfikacji owoców •        wyjaśnia funkcje poszczególnych elementów nasienia •        ocenia znaczenie roślin okrytonasiennych w przyrodzie •        rozpoznaje na ilustracji pięć gatunków roślin okrytonasiennych występujących w Polsce
        OCENA BARDZO DOBRA	•        wyjaśnia, dlaczego mchy uważane są za najprostsze rośliny lądowe •        na podstawie ilustracji lub żywych okazów wykazuje różnorodność organizmów zaliczanych do paprotników •        wykazuje przystosowania roślin nagonasiennych do środowiska •        omawia znaczenie roślin nagonasiennych w przyrodzie i dla człowieka •        omawia cykl rozwojowy roślin okrytonasiennych •        w wykazuje adaptacje budowy owoców do sposobów ich rozprzestrzeniania się •        na podstawie ilustracji lub okazu naturalnego omawia budowę nasion •        zakłada hodowlę roślin za pomocą rozmnażania wegetatywnego •         wyjaśnia, dlaczego kwiatostany ułatwiają zapylanie
        OCENA CELUJĄCA	•        na podstawie informacji o budowie mchów wykazuje ich rolę w przyrodzie •        wykonuje portfolio dotyczące różnorodności paprotników •        rozpoznaje rodzime gatunki roślin nagonasiennych •        określa, z jakiego gatunku drzewa lub krzewu pochodzi wskazana szyszka •        wyjaśnia wpływ różnych czynników na kiełkowanie nasion •        rozpoznaje na ilustracjach dwanaście gatunków roślin okrytonasiennych występujących w Polsce